Vrijwel elk cocktailrecept dat je online vindt, is eigenlijk een verhouding. Niet "6 cl dit en 9 cl dat", maar twee delen op drie delen. Wie die logica eenmaal doorheeft, hoeft nooit meer een recept op te zoeken — en kan elke cocktail moeiteloos opschalen van één glas naar een kan voor acht.
Een jigger en een beetje rekenwerk vervangen een stapel recepten.
De vier verhoudingen die je nodig hebt: spritz is 3-2-1 (bubbels, bitter, soda). Sour is 2-1-1 (sterk, zuur, zoet). Gin-tonic is 1-op-3 tot 1-op-4. Negroni is 1-1-1. Daarmee dek je het overgrote deel van alle klassiekers af.
Waarom cocktails in delen worden geschreven
Een cocktail is een balans tussen sterk, zuur, zoet en verdunning. Zodra je die balans in delen uitdrukt in plaats van in centiliters, wordt hij overdraagbaar: het maakt niet meer uit of je een klein of een groot glas gebruikt, en je kunt hem zonder rekenwerk verdubbelen.
Dat is ook waarom bartenders in delen denken en niet in milliliters. Een Aperol Spritz voor één glas en een kan voor acht gasten volgen exact dezelfde verhouding; alleen de maateenheid verandert. En als een drankje niet lekker is, weet je meteen aan welke knop je moet draaien — meer zuur, minder zoet, of simpelweg meer ijs.
Hoeveel cl is een deel?
Een deel is geen vaste maat, maar in de praktijk hanteren de meeste recepten 1,5 tot 3 cl per deel. Een shotje in Nederland is 3,5 cl, wat vaak ongeveer overeenkomt met "één deel sterk" in een sour. Een standaard jigger heeft twee kanten: meestal 3 en 4,5 cl, of 2 en 4 cl.
Heb je geen jigger, gebruik dan een eierdopje (ongeveer 4 cl) of een maatbeker. Wat je vooral níet moet doen is op het oog schenken: bij sterke drank is een afwijking van 1 cl al goed voor een verschil van twintig procent in alcohol, en dat proef je onmiddellijk.
De spritz-familie: de 3-2-1 verhouding
De verhouding van een Aperol Spritz
De verhouding van een Aperol Spritz is 3-2-1: drie delen prosecco, twee delen Aperol, één deel soda. Concreet is dat 9 cl prosecco, 6 cl Aperol en 3 cl sodawater, over veel ijs in een groot glas op steel. Schenk in díe volgorde — eerst de prosecco, dan de Aperol — want dan blijft de bitter niet als een laag op de bodem hangen en krijg je vanzelf de juiste kleurgradiënt.
Die 3-2-1 verhouding is geen willekeurige keuze. De prosecco levert volume en bubbels, de Aperol bitterheid en kleur, de soda breekt de zoetheid. Ga je naar gelijke delen prosecco en Aperol, dan wordt het glas zwaar en stroperig. Laat je de soda weg, dan mist de spritz lengte. Vind je hem te zoet, verhoog dan eerst de prosecco naar vier delen voordat je aan de Aperol komt — zo houd je de kleur intact. Het volledige recept staat op onze Aperol Spritz-pagina.
Limoncello spritz, Hugo en de rest van de familie
De verhouding van een Limoncello Spritz is dezelfde 3-2-1, alleen vervang je de Aperol door limoncello. Omdat limoncello aanzienlijk zoeter en sterker is dan Aperol, werken veel mensen liever met 3-1,5-1,5: iets minder likeur, iets meer soda. Bij de Hugo Spritz geldt hetzelfde principe met vlierbloesemsiroop, maar daar ga je juist naar één deel siroop, omdat siroop puur suiker is.
De regel achter de familie: hoe zoeter of sterker het smaakmakende ingrediënt, hoe kleiner het aandeel. Recepten voor de hele spritz-familie vind je op de Limoncello Spritz-pagina en bij alle cocktailrecepten.
De gin-tonic: waarom je verhouding van je tonic afhangt
Bij de gin-tonic is de verhouding 1 deel gin op 3 tot 4 delen tonic. In centiliters: 5 cl gin met 15 tot 20 cl tonic. Dat lijkt een ruime marge, en dat is het ook — want hier bepaalt de tonic wat er goed werkt.
Een neutrale, droge tonic verdraagt 1-op-3 prima. Een uitgesproken, zoete tonic met veel botanicals overstemt de gin bij die verhouding, dus daar ga je juist naar 1-op-2,5. Andersom vraagt een stevige navy strength gin van 57 procent om meer tonic, niet minder. Proef altijd één slok voordat je garneert; op dat moment kun je nog bijsturen.
Twee dingen zijn belangrijker dan de exacte verhouding. Ten eerste: vul het glas volledig met ijs, niet half. Meer ijs smelt langzamer en verdunt dus mínder. Ten tweede: gebruik een ruim glas. In een ballonkelk van 60 cl kunnen de botanicals zich verspreiden; in een smal glas ruik je er niets van. Kijk daarvoor bij de gin tonic glazen of de longdrinkglazen.
De sour-familie: 2-1-1 en wanneer je afwijkt
De sour is de bekendste verhouding in de cocktailwereld: twee delen sterk, één deel zuur, één deel zoet. Dat is 4,5 cl whisky, 2 cl vers citroensap en 2 cl suikersiroop voor een Whiskey Sour. Dezelfde 2-1-1 geldt voor de Daiquiri (rum, limoen, siroop), de Margarita (tequila, limoen, triple sec) en de Pisco Sour.
Afwijken doe je op basis van het zoetgehalte van je sterke drank. Bij een Amaretto Sour is de basis al zoet, dus schuift de verhouding naar meer zuur: 4,5 cl amaretto, 2 cl citroensap en slechts een barlepel siroop, plus 1,5 cl bourbon om de zoetheid te breken. Bij een Margarita met een goede reposado kun je juist iets minder triple sec gebruiken.
Voeg je eiwit of aquafaba toe voor een schuimkraag, dan verandert de verhouding niet — alleen de techniek. Eerst tien seconden shaken zonder ijs, daarna vijftien seconden met ijs, en dubbel zeven.
De sterke klassiekers: Negroni, Old Fashioned en Martini
Bij cocktails zonder sap of bubbels wordt de verhouding simpeler, maar de foutmarge kleiner. De Negroni is 1-1-1: gelijke delen gin, Campari en rode vermout, geroerd op ijs. De Old Fashioned is in feite 1 deel whisky met een suikerklontje en twee dashes bitter — geen echte verhouding, maar een basis met accenten. De droge Martini varieert van 5-op-1 tot 15-op-1 gin op vermout, afhankelijk van hoe droog je hem wilt.
Deze drie worden geroerd, niet geshaket. Shaken brengt luchtbelletjes en te veel verdunning in een drankje dat juist zijdezacht en helder hoort te zijn. Reken op ongeveer twintig seconden roeren met veel ijs; dat is goed voor circa 20 procent verdunning, en die verdunning is onderdeel van het recept.
Alle verhoudingen op een rij
| Cocktail | Verhouding | In centiliters | Bereiding |
|---|---|---|---|
| Aperol Spritz | 3 : 2 : 1 | 9 prosecco · 6 Aperol · 3 soda | Bouwen op ijs |
| Limoncello Spritz | 3 : 1,5 : 1,5 | 9 prosecco · 4,5 limoncello · 4,5 soda | Bouwen op ijs |
| Gin-tonic | 1 : 3 à 4 | 5 gin · 15–20 tonic | Bouwen op veel ijs |
| Whiskey Sour | 2 : 1 : 1 | 4,5 bourbon · 2 citroen · 2 siroop | Shaken |
| Daiquiri | 2 : 1 : 1 | 4,5 witte rum · 2 limoen · 2 siroop | Shaken |
| Amaretto Sour | 3 : 1,5 : 1,5 | 4,5 amaretto · 2 citroen · 1,5 bourbon | Shaken (dry shake) |
| Negroni | 1 : 1 : 1 | 3 gin · 3 Campari · 3 rode vermout | Roeren |
| Caipirinha | 1 : 0,5 limoen | 5 cachaça · halve limoen · 2 tl suiker | Muddelen |
Zelf schalen: van één glas naar een kan voor acht
- Vermenigvuldig alleen de delen Acht glazen Aperol Spritz is 8 × (9 + 6 + 3), dus 72 cl prosecco, 48 cl Aperol en 24 cl soda. Eén fles prosecco dekt dat vrijwel precies.
- Houd de bubbels erbuiten Meng bij spritz en champagnecocktails alleen de niet-bruisende ingrediënten vooraf. Bubbels voeg je per glas toe, anders is het bruis weg voordat de eerste gast inschenkt.
- Reken 20 procent verdunning mee Bij geshakete of geroerde cocktails smelt er ijs mee in het recept. Batch je vooraf, voeg dan 15 tot 20 procent water toe en zet de kan koud.
- Zet één maatbeker klaar Laat gasten zelf schenken met een maatje van 3 cl in de buurt. Dan blijft de verhouding zichtbaar en houd je de kan langer vol.
De vijf fouten die je verhouding slopen
Te weinig ijs
Half gevuld ijs smelt sneller dan een vol glas. Je cocktail verwatert daardoor juist meer, niet minder.
Sap uit een fles
Citroensap uit een fles is zuurder en vlakker. Vers geperst sap is de helft van een goede sour.
Lauwe fles
Warme prosecco of tonic laat het ijs smelten voordat je hebt ingeschonken. Alles ijskoud beginnen.
Verkeerd glas
Een te klein glas dwingt je de verhouding aan te passen. Kies het glas eerst, dan het recept.
Het glas bepaalt mee
Een verhouding werkt alleen als er ruimte voor is. Een spritz van 18 cl plus ijs vraagt om minimaal 45 cl glasinhoud; een gin-tonic van 25 cl plus ijs om 55 cl of meer. Wie een spritz in een gewoon wijnglas schenkt, komt onherroepelijk ijs tekort en drinkt binnen tien minuten iets lauws.
Meer glaswerk per cocktailsoort vind je bij de cocktailglazen en de tumbler glazen.
Veelgestelde vragen
Wat is de juiste verhouding voor een Aperol Spritz?
De juiste verhouding voor een Aperol Spritz is 3-2-1: drie delen prosecco, twee delen Aperol en één deel soda, oftewel 9 cl, 6 cl en 3 cl. Schenk in die volgorde over veel ijs, roer één keer en garneer met een halve schijf sinaasappel.
Wat is de verhouding gin-tonic?
Reken op 1 deel gin op 3 tot 4 delen tonic, dus ongeveer 5 cl gin met 15 tot 20 cl tonic. Bij een zoete tonic met veel botanicals ga je naar 1-op-2,5, bij een navy strength gin juist naar 1-op-4. Vul het glas altijd volledig met ijs.
Hoeveel cl is een shotje?
Een shotje is in Nederland 3,5 cl. In cocktailrecepten komt dat vaak ongeveer overeen met "één deel sterk", al werken de meeste klassiekers met 4,5 cl als basismaat. Een standaard jigger heeft twee kanten van 3 en 4,5 cl.
Wat is de sour-verhouding?
De klassieke sour-verhouding is 2-1-1: twee delen sterk, één deel zuur en één deel zoet. Voor een Whiskey Sour is dat 4,5 cl bourbon, 2 cl vers citroensap en 2 cl suikersiroop. Bij een zoete basis zoals amaretto verschuif je naar minder siroop en meer zuur.
Kan ik cocktails vooraf mengen voor een feest?
Ja, mits je twee dingen apart houdt. Bubbels voeg je altijd per glas toe, anders is het bruis verdwenen. En bij geshakete cocktails tel je 15 tot 20 procent water bij het mengsel op, omdat het smeltende ijs normaal gesproken die verdunning levert.
Zoek je het complete recept van een specifieke cocktail, inclusief het bijbehorende glas? Blader dan door alle cocktailrecepten — daar staat per drankje de verhouding, de techniek en de glaskeuze bij elkaar.
Laat een reactie achter
Deze site wordt beschermd door hCaptcha en het privacybeleid en de servicevoorwaarden van hCaptcha zijn van toepassing.