Kruidenbitter
Het glaasje dat na het eten op tafel komt: donker, kruidig en bitterzoet. Wat kruidenbitter precies is, welke stijlen er zijn, hoe het smaakt, hoe je het drinkt en welk glas erbij hoort.
De bekendste kruidenbitters
Vier flessen die je in vrijwel elke bar tegenkomt, van zoet en ijskoud tot volledig droog.
Jägermeister
Sinds 1934 uit Wolfenbüttel, met 56 kruiden, wortels, bloesems en specerijen en een jaar rust op eikenhouten vaten. De zoetste van dit rijtje en op zijn best uit de vriezer.
Over Jägermeister →
Underberg
Kruiden uit 43 landen, sinds 1846 in het bruine papiertje gewikkeld. Suikervrij, uitgesproken bitter en bedoeld als één portie na het eten.
Over Underberg →
Fernet-Branca
De Milanese amaro uit 1845 met meer dan 27 kruiden, mentholachtig en intens bitter. Onder barpersoneel geldt een shot Fernet als het drankje onder elkaar.
Over Fernet-Branca →
Schrobbelèr
De Brabantse kruidenlikeur met 43 kruiden, sinds 1965. Zacht, zoet en met 21,5% de lichtste fles van dit rijtje, onlosmakelijk verbonden met carnaval.
Over Schrobbelèr →Elke kruidenbitter op een rij, per merk
5 merken en 2 smaken, elk met een eigen pagina over smaak, cocktails en het juiste glas.
Kruiden, wortels en schillen in gedistilleerd
Kruidenbitter is gedistilleerde drank die op smaak is gebracht met kruiden, wortels en schillen. Denk aan gentiaanwortel, anijs, gember, zoethout, saffraan, laurier en citrusschil; de recepten lopen van een handvol ingrediënten tot ver boven de vijftig en zijn bij vrijwel elk merk geheim. Het resultaat is donker, kruidig en meestal bitterzoet: eerst een zoete aanzet, daarna de bitterheid van de wortels. Het gros zit tussen de 20 en 45% alcohol, waarbij de zoetere flessen aan de onderkant van dat bereik zitten en de droge, uitgesproken bittere aan de bovenkant.
De productie is overal ongeveer gelijk. De kruiden trekken weken tot maanden in alcohol, soms wordt er gedistilleerd, en daarna rust het mengsel vaak nog een tijd op eikenhouten vaten. Wat er ten slotte aan suiker bij gaat, bepaalt in welk hokje de fles valt: zit er meer dan honderd gram suiker per liter in, dan is het wettelijk een likeur. Daarom staat Jägermeister officieel te boek als Kräuterlikör, terwijl Underberg geen toegevoegde suiker heeft en puur bitter is. In de winkel staan ze gewoon naast elkaar, want in de praktijk gebruik je ze hetzelfde.
En dat gebruik is bijna altijd hetzelfde ritueel: na het eten, in een klein glaasje van twee tot vier centiliter. Bitterstoffen als gentiaan wekken de spijsvertering op, en dat is precies waarom deze dranken ooit als medicijn zijn bedacht en later als digestief op tafel bleven. De temperatuur hangt van het merk af. Een zoetere kruidenbitter komt ijskoud uit de vriezer het best uit de verf, omdat kou de zoetheid dempt; een droge Italiaanse of Duitse bitter schenk je juist op kamertemperatuur, zodat de kruiden zich openen.
In het kort
Vijf stijlen, van zacht en zoet tot volstrekt droog
Elk land heeft zijn eigen versie, en het verschil zit vooral in de suiker en in hoe ver de makers de bitterheid laten gaan. Eén fles in dit rijtje drink je niet, maar gebruik je per druppel.
Duitse kruidenlikeur
De zoetere school: veel kruiden, een jaar op eiken en genoeg suiker om de bitterheid te temmen. Donker, warm en het bekendst van allemaal. Hoort ijskoud uit de vriezer.
Digestiefbitter
Droog, sterk en zonder toegevoegde suiker, gemaakt om na een zware maaltijd te drinken. Underberg verkoopt hem alleen in porties van 2 cl, want meer is niet de bedoeling.
Italiaanse amaro
De Italiaanse tak, van licht bitter tot extreem bitter. Fernet-Branca zit aan dat uiterste: mentholachtig, medicinaal en nauwelijks zoet. In Argentinië gaat hij met cola.
Nederlandse kruidenbitter
Beerenburg op jeneverbasis uit het noorden en Schrobbelèr uit Tilburg. Lager in alcohol, zachter en zoeter dan de Duitse en Italiaanse flessen, en vrijwel altijd ijskoud geschonken.
Cocktailbitters
Geen borrel maar een smaakmaker. Een geconcentreerde tinctuur van gentiaan en specerijen waarvan een paar druppels genoeg zijn om een cocktail diepte te geven. Puur is hij ondrinkbaar scherp.
Vrijwel elk land maakt zijn eigen kruidenbitter, en in hetzelfde schap staan de bitterzoete Italiaanse aperitieven.
Bitterzoet, kruidig en warm
Kruiden & wortels
Een dicht boeket van gedroogde kruiden, wortels en bakspecerijen: anijs, gember, kruidnagel en zoethout, met de aardse toon van gentiaan eronder. Bij de zoetere merken komt er karamel overheen.
Bitterzoet en vol
Meestal eerst zoet en stroperig, daarna de bitterheid die over de tong trekt. Hoe minder suiker, hoe eerder die bitterheid komt: bij een droge digestiefbitter is hij er meteen en blijft de zoetheid helemaal weg.
Lang, warm en verkoelend
De kruiden blijven minutenlang hangen, vaak met een mentholachtig, verkoelend randje. Precies dat effect maakt een klein glaasje na een zware maaltijd zo prettig.
Gemiddeld beeld over de categorie. Jägermeister en Schrobbelèr zitten hoger op zoet; Underberg en Fernet-Branca scoren op zoet rond de 1 en op kracht rond de 4.
Drie manieren om kruidenbitter te drinken
De portie blijft altijd klein: twee tot vier centiliter is genoeg. Alleen de temperatuur verschilt, en die hangt af van hoeveel suiker er in de fles zit.
IJskoud als shot
Zet de fles een paar uur in de vriezer en schenk 2 tot 4 cl in een voorgekoeld shotglas. Bij 35% bevriest er niets, de drank wordt alleen dikker en een stuk minder zoet. Zo drink je Jägermeister, en zo schenkt Brabant zijn Schrobbelèr ook.
Het juiste glas →Als digestief na het eten
Een droge kruidenbitter wil juist geen vrieskou: schenk 2 tot 4 cl op kamertemperatuur in een klein glas op voet en laat hem even staan. De kruiden komen dan pas echt los. Underberg drink je in één portie van 2 cl, Fernet-Branca in een borrelglas.
Over Underberg →Met cola of tonic
4 cl kruidenbitter op ongeveer 12 cl ijskoude cola in een longdrinkglas vol ijs, met een schijf sinaasappel. In Argentinië heet die combinatie met Fernet-Branca de Fernandito; in Friesland doen ze hetzelfde met beerenburg. Tonic werkt ook en houdt het droger.
Over beerenburg →De bekendste cocktails met kruidenbitter
Een kruidenbitter om te drinken gaat met 1 tot 2 cl in een cocktail; cocktailbitters als Angostura juist met een paar dashes. Beide rollen zie je hieronder terug.
Jägerbomb
Een shot Jägermeister die in een glas energiedrank zakt. Snel, zoet en luidruchtig.
Hanky Panky
Gin en rode vermout met een scheutje Fernet-Branca, dat het geheel kruidig maakt.
Old Fashioned
Whiskey, suiker en een paar dashes Angostura over één groot ijsblok.
Manhattan
Whiskey en rode vermout, geroerd met bitters en ijskoud uitgeschonken.Het juiste glas voor kruidenbitter
Klein is het uitgangspunt: een shotglas als hij uit de vriezer komt, een borrelglas op voet voor de digestief. Gaat er cola bij of maak je er een cocktail mee, dan pak je een groter glas. Dit zijn de glazen die we zelf aanraden.
Alles wat je nog wilde weten over kruidenbitter
Staat je vraag er niet bij? Bekijk onze cocktailrecepten of neem contact op.
Naar de cocktailrecepten →